küçük işler

 

Emiliano Zapata (1879-1919)

 

Meksika Devrimi’nin önderlerinden ve bir halk kahra­manı olan Emiliano Zapata bir köylü ailesinin oğlu olarak dünyaya geldi. Zapata 17 yaşın­dayken babasını kaybetti.

Bir yıl sonra köylü­lerin topraklarına el konulmasına karşı bir protesto hareketine katıldığı için tutuklandı. Salıverilmesinin ardından askere alındı. Daha sonra, köylülerle birlikte toprak mücadelesini sürdüren Zapata, Meksika diktatörüne karşı ayaklanan Francisco Maderoya katıldı ve kendisine bağlı küçük gerilla grubuyla önemli basanlar kazandı.

Zapata her zaman toprağın köylüler arasın­da eşit olarak paylaştırılmasını savunmuştu. Diktatör Porfirio Dîaz’ın yenilerek ülkeden kaçmasından sonra toprak konusundaki dü­şüncelerinin uygulanması için direnen Zapa­ta, gerillaların silahlarını bırakmasını isteyen hükümete karşı çıktı. 1911′de Madero’nun başkanlığa seçilmesinden sonra toprak konu­sunu yeniden gündeme getirdi, ama kısa sürede Madero yönetiminin de bu soruna çözüm bulmayacağını anladı. Zapata bir öğrencinin yardımıyla, Ayala Planı olarak bilinen siyasal ve ekonomik bir program hazırladı. Bu programı uygulayabil­mek için, “Toprak ve Özgürlük” sloganıyla yeni hükümete karşı gerilla mücadelesini baş­lattı.

Ayala Planı’nda, yeni seçimler yapılın­caya kadar ülkeyi geçici bir başkanın yönet­mesi, büyük toprak sahiplerinin ellerindeki toprağın üçte birinin kamulaştırılması öneriliyordu. Zapata savaş sırasında ele geçirdiği topraklan köylülere dağıttı. Zapata’ya bağlı gerillaların hemen tümü köylüydü. Çatışma çıktığı zaman topraklarını bırakıp savaşa gidiyorlar, sonra geri dönerek tarımla uğraşı­yorlardı.

Madero, Victoriano Huerta tarafından baş­kanlıktan uzaklaştırılarak öldürüldü. Bu ara­da Zapata’nın güçleri Meksiko’ya çok yaklaş­mıştı. Bir başka gerilla önderi olan Pancho Villa ile Zapata’nın yanı sıra kuzeyde ordu kuran Venustiano Carranza da hükümete karşı mücadeleye başlamıştı. 1914′te Huerta Meksika’yı terk etmek zorunda kaldı. Carranza’nın kurduğu mecliste Villa ve Zapata yanlıları çoğunluğu ele geçirdi. Bu yeni bir iç savaşın başlamasına neden oldu.

Zapata’nın Güney Kurtuluş Ordusu adını alan güçleri 25 bin kişiyi bulmuştu. Ayala Planı’nı kabul eden Villa ile Zapata birlikte savaştılar ve ülkenin denetimini büyük ölçüde ele geçirdiler. Zapata bu dönemde toprak dağıtımı soru­nuyla ilgilendi. Ülkenin ilk Tarım Kredi Bankasını kurdu. Şeker plantasyonlarını ko­operatifler biçiminde örgütlemeye çalıştı. Ama iç savaş sürüyordu. Carranza’nın Villayı yendiği 1917′den sonra yalnız kalan Zapata güç duruma düştü.

Bu arada Carranza kendi­sini başkan seçtirmişti. Carranza yönetimi, direnişini kırmak ve güçlerini dağıtmak için Zapata’yı öldürmeye karar verdi. Düşürüldüğü pusuda askerlerce öldürülen Zapata, halk arasında bir efsane kahramanı olarak yaşamayı sürdürdü.

 
Kaynak: MsXLabs.org & Temel Britannica

 

 

 

 

Blognot:

E Z L N : Ejército Zapatista de Liberación Nacional. (Zapatista Ulusal Kurtulus Ordusu) bildirilerini Meksika’nın Güney Doğu dağlarından tüm dünyaya internet üzerinden yayan, Ubcomandante Marcos önderliğinde yaratıcı eylemlere imza atarak, ezilen yerel halkın hakları için mücadele veren kara maskeli Zapatist grup.

369 okunma

Bu yazı Perşembe, 16 Nisan 2009, 15:55 tarihinde ebrulî, kurşunî, kızıl kategorisi altında zelin artuğ tarafından yayımlandı. Bu yazıya yapılacak yorumlardan haberdar olmak için RSS 2.0 beslemesini kullanabilirsiniz. Yorum yapabilirsiniz, veya kendi sitenizden geri izleme yapabilirsiniz.